የጂኦ-ፖለቲካዊ አሰሳ፣ ትርምሶች እና ዕድሎች

Home Forums የወጣቶች መድረክ የጂኦ-ፖለቲካዊ አሰሳ፣ ትርምሶች እና ዕድሎች

  • This topic is empty.
Viewing 0 reply threads
  • Author
    Posts
    • #4173 Reply

      በረቡማ ደጀኔ

      በቅርቡ ሐጎስ ገ/አምላክ “ኢትዮጵያ በቀጠናዊ ቀውስ ውስጥ” በሚል ርዕስ አንድ ጽሁፍ አውጥቷል፡፡ ይህ መንፈስ ቀስቃሽ ስራ ለወቅታዊ የፖለቲካ ሙግት፣ ለዛሬዋ ኢትዮጵያ እና ለቀጣይ የኢትዮጵያ ዕድሎች፣ በተጨማሪም ለአዲሱ ዘመን የጂኦ-ፖለቲካዊ ውድድር ወሳኝ ሚና ይኖረዋል፡፡ ጽሁፉ በአጭሩ ማስረገጥ የፈለገው “በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ የጂኦፖለቲካዊ ቀውስ ውስጥ ነች፡፡ ጂኦ-ፖለቲካዊ አስፈላጊነቷም ተዳክሟል” የሚል ነው፡፡ ወቅታዊ ሁኔታውን ለሚረዳ መካድ የማይቻለው ነገር ኢትዮጵያ የፖለቲካ ትርምስ ውስጥ እንደሆነች፣ ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ውስጥ እንደተዘፈቀች እና በዓለም-አቀፍ ግንኙነቷ ላይ ዉጫያዊ ጫና እያደረባት መሆኑን ነው፡፡ ዳሩ ግን በጉዳዩ ላይ ታሪካዊ መሰረት ባለው መልኩ ሚዛናዊ የሆነ እይታ፣ እና ስል መረዳት ሊኖር ይገባል፡፡ ሐጎስ በጽሁፉ ውስጥ የኢትዮጵያ ውስጣዊ የፖለቲካዊ ኢኮኖሚ መሰረት በኢህአዴግ ስርዓት ላይ ህዝባዊ አመጽ ከተቀሰቀሰበት ግዜ አንስቶ ባሉት ዓመታት ቀውስ ገጥሞታል፡፡ ጸሐፊው ከፍ ብሎ ዓለም-አቀፋዊው የጂኦ-ፖለቲካዊ ፍትጊያ እና ዓለም አቀፋዊ ስርአት አልበኝነት የኢትዮጵያን ጂኦፖለቲካል ሚና በውስጥ እና በውጭ አናግቶታል ባይ ነው፡፡ ጸሀፊው በጽሁፉ ውስጥ ትክክለኛውን ኢትዮጵያ ያጋጠማትን አንዳንድ እንቅፋቶች እንዲሁም እያለፈችባቸው ያሉ ድፍረት፣ ጥበብ፣ አስተውሎት የሚጠይቁ ተግዳሮቶችን ለማመላከት ሞክሯል፡፡

       

      ዳሩ ግን በግሌ ከጸሀፊው ጋር በአራት መሰረታዊ ነጥቦች ዙሪያ አልስማማም፡፡ የመጀመሪያው የልዩነት ነጥቤ ጸሀፊው በችግሮቹ ላይ ያለው አተያይ የወቅታዊውን ችግር ታሪካዊ ዳራ የሳተ እና ወቅታዊው ችግር ትናንት የተፈጠረ ሳይሆን ዛሬ በተፈጠሩ ችግሮች ምክንያት የተከሰቱ ለማስመሰል ይሞክራል፡፡ በሁለተኛ ደረጃ በዋናነት የውድቀት ትርክት የማቀንቀን ስልት የተከተለ ሲሆን፣ የኢትዮጵያን ጂኦ-ፖለቲካዊ መዳከም ላይ አጽንኦት የሰጠ ነው፡፡ ሶስተኛ በአባይ ግድብ ዙሪያ ጸሃፊው ያነሳው ሃሳብ ችግር አለበት፡፡ ጽሁፉ ሲጠናቀቅ መሰረታዊ ሰፊ እይታ እና አስፈላጊ ዝርዝር ነጥቦችን ረስቶ ወደ ድምዳሜ አምርቷል፡፡ በመጨረሻም የተሳሳተው ትንታኔ አሜሪካ እና ቻይና በኢትዮጵያ እና በምስራቅ አፍሪካ ላይ ስለሚከተሉት የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ላይ የያዘው ምልከታ ነው፡፡

       

      ከጽሁፉ በተቃራኒ ወደራሴ የመጀመሪያ መከራከሪያ ስሻገር፣ ጸሀፊው ባልተመጣጠነ መልኩ ትኩረት ያደረገው ወቅታዊ የኢትዮጵያ ጉዳይ እና ዜናዎች ላይ በተጨማሪም የኢትዮጵያ ጂኦ-ፖለቲካዊ ሁኔታን በአጠቃላይ እንዲሁም ሐገራዊ፣ ቀጠናዊ እና በዓለም-አቀፋዊ ደረጃ ነው፡፡ አዎ፣ በርግጥ እኔም ከጸሀፊው ጋር ያለንበት ሐገራዊ ሁኔታ ውስጣዊ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚያዊ እና ጂኦ-ፖለቲካዊ አቅም ሊለውጥ እንደሚችል መረዳት እና ማስተዋል እንዳለብን እስማማለሁ፡፡ ቢሆንም የቅርብ ክስተቶችን ከታሪካዊ ዳራዎች ነጥለን የምንረዳ ከሆነ፣ አሁን የምንገኝበትን ሐገራዊ፣ ቀጠናዊ እና ዓለም-አቀፍ ጂኦ-ፖለቲካዊ ለውጥ እና ሌሎች ሚናዎች በትክክል መረዳት አያስችለንም፡፡ የ1960ዎቹ፣ የ70ዎቹ እና የ90ዎቹ መጀመሪያ ዓመታት ለነበሩ የፖለቲካ ተንታኞች እና ታዛቢዎች ምንም አይነት መመሪያ የሚሰጥ ካልሆነ፣ የሀገርን የህልውና እና ቀጣይነት ጥያቄዎች ላይ ትልቅ ትንታኔ ባልተሟላ ቁጥር የታሪክን ግዙፍ ሚና እና ትሩፋት እንደ ተራ ነገር ይወሰዳል። የኢትዮጵያ ወቅታዊ ችግሮች እና የፖለቲካ ክስተቶች መነሻው ከ1960ዎቹ ጀምሮ የነበሩት ውስብስብ የመንግስት ምስረታ ታሪክ እና ተከታዩ የፖለቲካ እድገቷ ነው። የዘውግ ብሔርተኝነት መነሳት፣ የጦርነትና የግጭት መንስኤዎች፣ የውጭ ጣልቃ ገብነቶች፣ የዴሞክራሲ፣ የሠላምና የዕድገት ጥማት በኢትዮጵያ ዘመናዊ ታሪክ ውስጥ ሥር የሰደዱ ናቸው። ስለዚህ የኢትዮጵያን ጂኦ-ፖለቲካዊ ሁነቶች ያላገናዘበ የታሪክን ከፍተኛ ተጽዕኖ ያልተረዳ ብያኔ በባህሪው አጠራጣሪ እና አሳሳች ነው ብዬ አምናለሁ።

       

      ሁለተኛ የውድቀት ትርክት ላይ የኢትዮጵያ ጂኦ-ፖለቲካዊ መዳከምን አጽንኦት ሰጥቶ ብዙ ጥያቄዎችን በማንሳት በቂ ማብራሪያ ሳይሰጥበት አልፏል፡፡ የጂኦ-ፖለቲካዊ መከራከሪያው በኢትዮጵያ የተቀሰቀሰው ዘግናኝ እና አሳዛኝ የእርስ በርስ ግጭትን እና የኢኮኖሚ መቃወስ መነሻ ያደረገ መሆኑ በተወሰነ መልኩ ትርጉም ይሰጣል፡፡ ምናልባትም ይህ ጉዳይ በተለያየ ነጽሮት ላይ በቆሙ ኢትዮጵያውን የፖለቲካ ኃይሎች የሚታወቅ መከራከሪያ ነው፡፡ የአጭር ግዜ ችግርን በማሳየት ቋሚ እና አጠቃላይ ድምድሜ በመስጠት የወደፊቱን ታሪካዊ ሁነት መበየን አይቻልም፣ ይህን መሞከሩ አንዱ የችግሩ አካል ነው፡፡ ስለዚህም ይህ ጠንካራ እርግጠኝነት ሌላውን የታሪክ ክስተት በሚዛናዊነት እንዳይመለከት አግዶታል፡፡ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ውስጥ ያላት ጂኦ-ስትራቴጂያዊ ሚና፣ ማህበረሰባዊ ጥንካሬ፣ ራሷን የማረም እና ሽግግር ውስጥ መሆኗን፣ ታሪካዊ ሐብት፣ ሰፊ የኢኮኖሚ አቅም፣ የህዝብ ስብጥር፣ ታሪካዊ የሐገረ-መንግስቱ ጥንካሬ፣ በቀላሉ ሊመለስ የሚችል የዲፕሎማሲ የሀገሪቱን የወደፊት ጂኦ-ፖለቲካ ይወስናል፡፡ የማነሳው ነጥብ ግልጽ የሆነውን የኢትዮጵያ ወቅታዊ ችግር እና አደጋዎች የዘነጋ አይደለም፡፡ ከውድቅት ትርክቱ በተሻለ ያሉትን ዕድሎች የሚያሳይ ብልጭታ እና ውስብስብ ስነ-ዘዴዎችን ለማሳየት ነው፡፡ ምንም እንኳ ታሪክን መርጦ በማንበብ ባላምንም በቅርቡ በፎሬይን ፖሊሲ መጽሔት ላይ ምሁራዊ ምልከታዉን ያስነበበው ሮበርት ዲ ካፕላን በጽሁፉ ውስጥ ጥሩ ነጥብ አንስቷል “ኢትዮጵያ ለምን እንዲህ ልትዳከም እንደቻለች ለመረዳት የኢትዮጵያን ባህል፣ ፖለቲካዊ ባህሪ፣ መልከዓ-ምድር የመሳሰለውን ልዩ ገጽታ ማወቅ ግድ ይላል፡፡

       

      በተመሳሳይ መልኩ በጸሐፊው በኩል የሚስተዋለው የአባይ ግድብን በተመለከተው ሃሳብ ውስጥ በተሳሳተ ትንታኔ ደረሰበት ድምዳሜ እና ከአውዱ የወጣ እይታ ነው፡፡ ጸሐፊው ትኩረት ያደረገው በኣለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማት የኣለም ባንክ እና አይኤምኤፍ ላይ ሲሆን፣ ተቋማቱም የፕሬዝዳንት ትራምፕ ታክቲክ ማስፈጸሚያ አድርጎ በይኗቸዋል፡፡ ዳሩ ግን ተከታታይ መንግስታት የሐገራቸው መለያ የሆነውን የኤሌክትሪክ ኃይል የሚያመነጨውን የአባይ ግድብ በውጭ ድጋፍ ለመስራት አላሰቡም፡፡ ግድቡ ቀድሞም ቢሆን የውጭ ፋይናንስ ተቋማት በገንዘብ አልደገፉትም፣ ስራውም ሲጀመር እነሱ ታሳቢ አልነበሩም፡፡ በእዚህ ውስጥ ሚዛን መሳቱ እንዳለ ቢሆንም፣ ለአንድ ወገን ያደላው የትራምፕ አስተዳደር በባይደን አስተዳደር ሲተካ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ለውጥ በማድረግ ለኢትዮጵያ የሚደረገውን የውጭ ድጋፍ አስቀርቷል፣ ከአባይ ግድብ ጋር ሲወዳደር ግን አንጻራዊ ሚዛናዊነት እና ገለልተኝነት ተከትሏል፡፡ እንደበሰለ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ተንታኝ እና የፖለቲካል ኢኮኖሚ መከራከሪያ ከዘላቂ ጥቅም አኳያ የአባይ ግድብ ከሚጠበቁት የውጭ ተጽዕኖዎች በላይ የሚፈጥረው ዕድል ይልቃል፡፡ ስለዚህም ከአባይ ግድብ ጋር ቀጠናው ላይ የተነሳው ግጭት የኢትዮጵያን የጂኦ-ፖለቲካዊ አስፈላጊነት ያዳክማል እና ውስጣዊ ግጭቱን ያባብሳል የሚለው መከራከሪያ ደካማ አተያይ እና ግምት ያዘለ ነው፡፡ የመካከለኛ እና የረዥም ጊዜ የአባይ ግድብ ጥቅም ኢትዮጵያ ላይ ከሚደረጉት የተለያዩ ግንባር ዘመቻዎች በላይ የላቀ ጥቅም ያስገኛል፡፡

       

      በተጨማሪም ጸሐፊው እውነቱን በሳተ፣ ኢ-አመክንያዊ፣ ጥልቅ ስህተት ባለው መንገድ “ኢትዮጵያ በአባይ ግድብ ዙሪያ የአሜሪካ እና የግብጽ መንግስታት በወንዙ ላይ ያላቸውን ጂኦ-ፖለቲካዊ ፍላጎት ልታውቅ ይገባል” ሲል ይመክራል፡፡ ኢትዮጵያ በግድቡ ግንባታ በሃይድሮ-ዲፕሎማሲ ከታችኛው ተፋሰስ ሐገራት ጋራ በነጠላ እና በህብረት በመምከር ገንቢ ሚናዋን እየተወጣች ነው፡፡ ችግሩ የሚመነጨው ለረዥም ዓመታት በቆየው የውሃ አጠቃቀም ዙሪያ ጥቅምን ለማስጠበቅ የሚደረገው ኃይል የቀላቀለ ሙከራ ነው፡፡ የኢትዮጵያ የአባይ ግድብ ምንም አይነት አሉታዊ ጉዳት በሱዳን፣ በግብጽ እና ኃያሉን ሐገራት ላይ አያደርስም፡፡

      በመጨረሻም የቅርብ ጥናቶች እንደሚያሳዩት አሜሪካ እና ቻይና የሚያራምዱት የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ በኢትዮጵያ እና በምስራቅ አፍሪካ ከረጅም ግዜ ስትራቴጂያዊ ስልት እና ከጊዜው ተለዋዋጭ ባህሪ አንጻር ጸሀፊው ካስቀመጠው ምክረ-ሃሳብ የራቀ ነው፡፡ ሐጎስ የሚከራከረው የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ፍላጎት ከምስራቅ አፍሪካ እና ከቀይ ባህሪ አከባቢ ይልቅ ወደ ህንድ ፓስፊክ ቀጠና እያማተረ ነው፣ “ኢትዮጵያ በገባችበት ግጭት ምክንያት ለአሜሪካ የሚኖራት ጂኦ-ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ አብቅቷል” ባይ ነው፡፡ አንዳንድ የሚዲያ ትርክቶች አሜሪካ ከቀጠናው አፈግፍጋለች ቢሉም ዳሩ ግን ምስራቅ አፍሪካ እና የቀይ ባህር ቀጠና አሁንም ለአሜሪካ ያለው ጂኦ-ስትራቴጂያዊ ጠቀሜታ ወሳኝ ነው፡፡ የፕሬዝዳንት ባይደን አስተዳደር ለምስራቅ አፍሪካ አዲስ ልዑክ መሾማቸው፣ በኢትዮጵያ ግጭት ውስጥ ተሳትፏቸው ማየሉ፣ በሶማሊያ በሺዎች የሚቆጠሩ እግረኛ ወታደሮችን ለማስፈር መፈቀዱ፣ የአሜሪካ የጦር ኃይል ጅቡቲ አካባቢ መስተዋሉ እና ሌሎች ወሳኝ ስትራቴጂያዊ ምክንያቶች የሚያሳዩት አሜሪካ አሁንም በቀጠናው እና በኢትዮጵያ ላይ በተለይም የአሜሪካ ብሔራዊ ደህንነት እና የውጭ ፖሊሲ ጂኦ-ፖለቲካዊ ፍላጎት እንዳለው ነው፡፡

       

      ወደ ቻይና ኢትዮጵያ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ስንመጣ በርግጥ አነስተኛ መጠን ያለው የብድር ፍላጎት፣ ከምዕራቡ አናቂ የብድር ስርዓት እና ከውስጣዊ ጫናው አንጻር ቢቀንስም፣ ዛሬም ቻይና ለኢትዮጵያ ጠቃሚ አሴት ነች፡፡ ሳናይ እና ሺ በቅርቡ እንዳስቀመጡት “ኢትዮጵያ ለቻይና ሮድ ኤንድ ቤልት ኢንሼቲቭ ማዕከል እና እምብርት ነች፡፡ በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ግምታቸው ከ4 ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጪ የሚያወጡ 400 የቻይና የግንባታ እና የማኑፋክቸሪንግ ፕሮጀክቶች ይገኛሉ”

       

      በ2021 የሁለትዮሽ የንግድ መጠኑ 2.66 ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል፡፡ ከእዚህ ውስጥ ቻይና ወደ ሐገሯ የወሰደችው ድርሻ 370 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር ይጠጋል፣ ይህ መጠን ከዓመት ዓመት በ8.1 ፐርሰንት እድገት ያሳያል፡፡

       

      የቻይና-አፍሪካ ትብብር መድረክ በአፍሪካ እና በቻይና መካከል ያለዉን ስትራቴጂያዊ አጋርነት ግንኙነት በየግዜው እያሻሻለ ይገኛል፡፡ ግንኙነቱ በአጠቃላይ በአፍሪካ ደረጃ፣ በተለይም ከኢትዮጵያ ጋር ያለው ጂኦ-ፖለቲካዊ አጋርነት አኅጉራዊ ከመሆን ባሻገር ግዙፍ ተቋማትን ያከተተ ነው። ኢትዮጵያ በቻይና አፍሪካ የአጋርነት ፖሊሲ ውስጥ ቁልፍ ሚና ያላት ሐገር ነች፣ እንዲሁም ለቻይና የአፍሪካ በር ነበረች፣ አሁንም ያንን ስፍራዋን አልለቀቀችም።

       

      በጽሁፉ ዙሪያ አራቱን መከራከሪያዬን ከአቀረብኩ በኅላ፣ በቀጣይ የማተኩረው የኢትዮጵያን ውጪያዊና ውስጣዊ የጂኦ-ፖለቲካያዊ እና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ የሚያስተሳስራቸውን ነጥቦች መጠቆም ይሆናል። በእዚሕ ጽሁፍ አራት ወሳኝ መከራከሪያዎች እና በቀጣይ ሐገሪቱ ሊገጥሟት የሚችሉትን ቅርቃሮች ያሳያል፣ እንዲሁም አኅጉራዊ እና ዓለም-አቀፋዊ የጂኦ-ፖለቲካያዊ ለውጦችን ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ከፍ ባለ መንፈስ ማሳየት ይሆናል።

      ከሀገር ውስጥ የሚጀምረው ጂኦ-ፖለቲካ እና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ በቅድሚያ ኢትዮጵያን በስርዓት መያዝ

      የተራዘመ የእርስ በርስ ጦርነት እና ግጭት ከግዙፍ የኢኮኖሚ ቀውስ ጋር ተዳምሮ ለኢትዮጵያ እንደ ሀገር ህልውና ያለውን ብሄራዊ ደህንነት ፈተና እንደሆነ በሃጎስ ግምገማ እስማማለሁ። ስለዚህ በኢትዮጵያ ሰፊ አካባቢዎች ያለውን የፖለቲካና የጸጥታ ችግር ለመፍታት ሁሉን አቀፍ፣ ፖለቲካዊ እና ድርድር ማድረጉ በኢትዮጵያ ዘላቂ መረጋጋትና ልማት ለማምጣት መሰረታዊ ቅድመ ሁኔታ ነው። ሪቻርድ ሃስ “የውጭ ፖሊሲ የሚጀምረው ከቤት ውስጥ ነው፡ የአሜሪካን  በስርዓት የማስያዝ ጉዳይ[“Foreign Policy Begins at Home: The Case for Putting America’s House in Order”] በሚል ርዕስ በተሰየመው ጠቃሚ መጽሃፉ የዩናይትድ ስቴትስ ትልቁ ስጋት የሚመጣው ከውጪ ሳይሆን ከውስጥ እንደሆነ በድፍረት ተናግሯል። ይህ ግዙፍ አባባል ኢትዮጵያንም በትክክል ይመለከታል። በኢትዮጵያ ላይ ትልቁና አደገኛው ስጋት ከውስጥ የሚመነጨው ዘላቂው ጦርነት፣ ድህነት እና ጠንካራ እና የዴሞክራሲ ተቋማት አለመኖር እና የህግ የበላይነት ችግር ያለበት ነው። የራሳችንን ቤት ሳናስተካክል ኢትዮጵያ በአገር ውስጥም በውጭም የችግርና የግጭት ዑደቶችን መጋፈጥ ትቀጥላለች።

       

      ዘላቂ ሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲን ለማምጣት ኢትዮጵያ እንደ መድበለ-ብሔር፣ ዴሞክራሲያዊ እና ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ ህልውና ጂኦ-ፖለቲካዊ አስፈላጊነት ነው ብዬ በፅኑ አምናለሁ። ከኮቪድ-19 በኋላ የኢትዮጵያን አስርት ዓመታት ያስቆጠረውን ስኬትና እድገት ማስጠበቅ እና በጦርነት የተጎዳውን ኢኮኖሚ ማደስ ለወደፊት የመንግስት ቀጣይነትም አስፈላጊ ነው። ስለዚህ የትኛውም የዲፕሎማሲ፣ የጂኦ-ፖለቲካ እና የግዛት ጥበብ  በኢትዮጵያ የተረጋጋ የፖለቲካ ሥርዓትን የማረጋገጥ ትልቁን ሚና በቁም ነገር በመውሰድ መጀመር አለበት።

      ከምዕራቡ ዓለም እና ከቻይና ጋር ጠንካራ የስትራቴጂ ግንኙነት ማጠናከር

      ከታሪክ አኳያ ሲታይ፣ የኢትዮጵያ ዘመናዊ ታሪክ ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ፣ የኢትዮጵያን የውስጥ ፖለቲካ ዕድገትና ጂኦ-ፖለቲካል ከባቢን በመቅረጽ ረገድ የምዕራቡ ዓለም ግንባር ቀደም ተዋናይ ነው። ሆኖም በኢትዮጵያ ያለው ጦርነት ከፍተኛ የግፊት ዘመቻዎች ፖሊሲ፣ የኢኮኖሚ ማዕቀቦች እና ከኢትዮጵያ ጋር ያለው የዲፕሎማሲ ግንኙነት እየተባባሰ በመሄዱ ከምዕራቡ ዓለም ጋር ያለው ግንኙነት እንዲበላሽ አድርጓል። የተኩስ አቁም መታወጁ፣ ወደ ትግራይ በሰብአዊ እርዳታ ተደራሽነት ላይ ያለው መሻሻል እና በጦርነቱ ላይ ፖለቲካዊ እልባት ሊያገኙ የሚችሉበት ሁኔታ በምዕራቡ ዓለም እና በኢትዮጵያ መካከል ያለውን ግንኙነት እያሻሻለ ነው። ስትራቴጂያዊ ግስጋሴውን ማስቀጠል እና ከምዕራቡ ዓለም ጋር ስትራቴጂያዊ ዳግም ግንኙነትን መቀጠል ለኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ጠቃሚ ምሰሶ መሆን አለበት። በኢትዮጵያ ላይ የተራዘመውን የማዕቀብ እና የእገዳ ሂደት ማስቀረት እና ከምዕራባውያን ጋር ጠቃሚ ግንኙነትን እንደገና መፍጠር የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ቅድሚያ ሊሰጠው ይገባል። በኢትዮጵያ እና በምዕራቡ ዓለም መካከል ያለውን መበላሸት ቀጣይነት ባለው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት እና በጥንቃቄ የተስተካከለ አካሄድ መቀልበስ ለሁለቱም ወገኖች ይበጃል።

       

      ደም አፋሳሽ እና ቆሻሻ ጦርነትን ለማስቆም፣ ለሰብአዊ መብቶች እና ለሰብአዊ መብቶች መከበር እና ኢትዮጵያ ለሀገር ደኅንነት እና ለመንግስት ህልውና ባላት አሳሳቢነት በምዕራባውያን እውነተኛ ስጋቶች መካከል ሚዛናዊ የሆነ ተግባር መፈለግ በጣም አስፈላጊ ነው። የምዕራቡ ዓለም የአንድ ወገን “ከፍተኛ ጫና” ዘመቻ ቀውሱን ከማባባስ ያለፈ ትርምስ ሊያስከትል ይችላል።

      በኢኮኖሚ፣ በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ በመሰረተ ልማት፣ በፖለቲካ፣ በዲፕሎማሲያዊ እና በሌሎች ጠቃሚ ዘርፎች ያለው ጠንካራ የቻይና-ኢትዮጵያ ግንኙነት ከቻይና ጋር እኩል ነው። ከቻይና ጠንካራ አፍሪካዊ አጋሮች አንዷ እንደመሆኗ መጠን ኢትዮጵያ በቻይና አፍሪካ ፖሊሲ ውስጥ ልዩ ቦታ አላት። ከቻይና ጋር ጠንካራ ግንኙነትን በሁሉም ወሳኝ የኢኮኖሚ፣ፖለቲካዊ እና ዲፕሎማሲያዊ መስኮች በማስቀጠል ሁሉን አቀፍ ስትራቴጂያዊ ዲፕሎማሲያዊ ዲፕሎማሲያችንን ማስቀጠል አለብን።

       

      ታላቁ የህዳሴ ግድብ በአባይ ተፋሰስ ክልል ውስጥ እንደ ጂኦ-ፖለቲካዊ ጨዋታ ቀያሪ

      ታላቁ የህዳሴ ግድብ በኢትዮጵያ ውስጥ ሜጋ ሃይድሮ-ኤሌክትሪክ መሠረተ ልማት ብቻ ሳይሆን በናይል ተፋሰስ ክልል ውስጥም ጨዋታ ለዋጭ ነው። በክልሉ ጂኦ-ፖለቲካ ታሪክ የህዳሴው ግድብ በጋራ ትብብርና በኢኮኖሚ ልማት ላይ የተመሰረተ አዲስ የሃይል ግንኙነት ሞዴል ለማምጣት ትልቅ ምዕራፍ ነው። በናይል ተፋሰስ ላይ የግብፅን የረጅም ጊዜ የውሃ ሃብት የበላይነት እና የቅኝ ግዛት የበላይነትን አስቀርቶ የጋራ የውሃ ሀብትን ፍትሃዊ እና ምክንያታዊ የሆነ አዲስ ዘመንን አበሰረ። በስልታዊ አነጋገር ታላቁ የህዳሴ ግድብ  ኢትዮጵያን ቀጣይዋ የንፁህ ሃይል ማመንጫ የሚያደርጋት ሲሆን በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ እና ከዚያም በላይ ያለውን ቀጣናዊ ኢኮኖሚያዊ ውህደት እውን ለማድረግ ማዕከላዊ ይሆናል። “አዎ እንችላለን” በሚል አስተሳሰብና መንፈስ ለወጣቱ የኢትዮጵያውያን ትውልድ ሁሉን አቀፍ አንድነት ያለው አገራዊ ልማት ፕሮጀክትም ጭምር ነው።

       

       

      አዲስ የብዙኃን ኅያላን ሐገራት መምጣት፣ የዓለም ሥርዓት እና የኤጀንሲው አስፈላጊነት ለኢትዮጵያ

      የእኔ ጽሁፍ ሌላው አስፈላጊ መከራከሪያ ይህ ሥርዓት ጋር ተያይዘው ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎች ቢሆንም እየመጣ ያለው የብዙኃን-ዋልታ የዓለም ሥርዓት ውስጥ በብዙ የኢኮኖሚ, ዲፕሎማሲያዊ እና ፖለቲካዊ ሁኔታዎች ውስጥ ትልቅ ጂኦ-ፖለቲካዊ እድል ይሰጣል ነው፡፡ይህ ግን እየመጣ ያለውን የቀዝቃዛ ጦርነት 2.0 አስተሳሰብ በአለም-አቀፍ ኃያላን እና ተዋናዮች መካከል ለመደገፍ አይደለም። መከፋፈልን፣ ግጭትን፣ መበታተንን የሚያበረታታ የትኛውም የቀዝቃዛ ጦርነት እና ታላቅ የስልጣን ፉክክር ኢትዮጵያን ጨምሮ ለሰላም፣ ደህንነት እና ልማት የሚበጅ አይደለም። የዩክሬን-ሩሲያ ቀውስ ማጤኑ አስፈላጊ ጉዳይ ነው፡፡

       

      ኢትዮጵያ የአንድ የዓለም ልዕለ ኃያላን የበላይነት ወይም ያልተገራ የልዕለ-ኃያላን ውድድር አያስፈልጋትም። ስለዚህም የብዙኃን-ዋልታ አለም ስርአትን ጥቅሞች እና እንድምታዎች ከአፍሪካ አንፃር መመርመር በመሰረታዊ የኢኮኖሚ ልማት፣ በአየር ንብረት ለውጥ፣ በቴክኖሎጂ እድገት፣ በዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶች እና በሌሎች በርካታ ጠቃሚ ዘርፎች ላይ ወሳኝ ነው ብዬ አምናለሁ።

      ለምሳሌ ቤጂንግ በ2013 BRI ን በፕሬዚዳንት ዢ ጂንፒንግ ካወጀች በኋላ፣ ዩኤስኤ እና የአውሮፓ ህብረት በቅርቡ የየራሳቸውን Build Back Better World Initiative እና Global Gateway ስትራቴጂ በቅደም ተከተል ይዘው መጥተዋል። ኢትዮጵያን ጨምሮ ለአፍሪካ አስፈላጊ የሆኑ አማራጮችን እና ምርጫዎችን ያቀርባል። አፍሪካ የትኛውንም ወገን ሳትመርጥ የመሰረተ-ልማት ክፍተቷን ለመሙላት፣ የኢኮኖሚ ልማት ለማምጣት እና የተሻለ የአስተዳደር ስርዓትን ለማረጋገጥ ሁሉንም አማራጮች በጥንቃቄ መጠቀም እና መመርመር አለባት።

       

      ለማጠቃለል፣ የኔ ማዕከላዊ መከራከሪያ፣ በአገር ውስጥ፣ በክልላዊና በዓለም አቀፍ ደረጃ አዳዲስ የጂኦ-ፖለቲካዊ ለውጦችን እና ውጣ ውረዶችን ማየት የለብንም በቀዳሚው የቀውስ መነፅር፣ እያሽቆለቆለ እና እየቀነሰ ያለውን ጠቀሜታ ነው። ጠቃሚ የጂኦ-ፖለቲካዊ እድሎች እና ጉልህ ስትራቴጂያዊ ሀብቶች እንዳሉ በጽኑ አምናለሁ እናም በወደፊቷ የኢትዮጵያ ግዛት እና በአጠቃላይ የአፍሪካ ጉዞ ላይ በጎ ተጽእኖ ይኖራቸዋል። በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ ጉዳዮቻችን ወሳኝ መስቀለኛ መንገድ ላይ ለማድረግ አስፈላጊ ምርጫዎች እና ውሳኔዎች ያጋጥሙናል። የዘመኑን ጂኦ-ፖለቲካዊ ውዥንብር እና እድሎች ለማለፍ ኢትዮጵያ በሁሉም መልኩ፣ ቅርፆች እና ተለዋዋጭነት የተጋረጡባትን ተስፋዎች፣ አቅሞች እና አደጋዎች በጥልቀት መመርመር አለብን። አሁን ያለው መከራና ችግር እንዳለ ሆኖ ወጣቱ ትውልድ መጪውን ጊዜ በተስፋ፣ በፈቃድና በአጋጣሚ ለማየት ከጂኦ-ፖለቲካዊ ተስፋ መቁረጥ በዘለለ ድፍረት የተሞላበት ጥረት ማድረግ አለበት።

      ረቡማ ደጀኔ በፖለቲካል ሳይንስና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ቢ.ኤ እና በአለም አቀፍ ግንኙነት እና ዲፕሎማሲ ኤም.ኤ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አግኝተዋል።

      ዲስክሌመር፡ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የተገለጹት አስተያየቶች እና አስተያየቶች ሙሉ በሙሉ የጸሐፊው ናቸው እንጂ እሱ የሚወክላቸውን ድርጅቶችን አመለካከት ወይም አቋም የሚያንፀባርቁ አይደሉም።

       

       

       

       

Viewing 0 reply threads
Reply To: የጂኦ-ፖለቲካዊ አሰሳ፣ ትርምሶች እና ዕድሎች
Your information: