“Yeqaaqe Wirdwet” Maqaa Jedhuun CARD Sagantaa Qorannoo Waliin/Gamtaan Geggeessu Jalqabe

Sagantaan qoraannoo waliinii/gamtaa CARD Wirdwet (Wirdwet Fellowship) CARDn jalqabame beekumsa biyyaattinaannootti  (indigenous knowledge)  fayyadamuun acuuccaa balleessuu fi karaa ittiin mirga sab-xiqqaa fi murna xiqqaa eegamu irratti hojjeta. sagantaan qorannoo gamtaa kun dubartootaa fi dargaggootni fedhii qorannoof qaban akka guddifatanii fi yaada hawaasa sirna-qabeessa ijaaruuf qaban akka guddifatan haala mijeessa.

sagantaan qorannoo waliinii/gamtaa “CARD Wirdwet” kan moggaafame dubartii jaarraa 19ffaa keessa naannoo waggaa 160 fuula dura jiraatteefii hawaasa Guraagee keessatti mirga wal-qixxummaa (dhiiraa fi dubartii) gaa’eela keessa jiraachuu qabuuf kan qabsoofte “Yeqaaqe Wirdwet” kan jedhamtu irraati. Wirdwet dubartii naannoo waggaa 160 fuula dura  godina Guraagee ganda “Moher” jedhamutti dhalatte.  seenaa afoola Guraagee keessatti akka “Yeqaaqe Wirdwet” tti yaadatamti (Wirdwet of Qaqe, her father). hanga yeroo dhihootti hawaasa Guraaggee keessatti seenaa afaaniitiin yaadatamti . Indaalegeetaa  Kabbadaa bara 2014 keessa asoosama seenaa “Embitta ” yeroo barreesse, “Yeqaaqe Wirdwet” taatuu angafa godhee barreesse.

Asoosamni kun namoota hedduu waa’ee nadhittii kana tasa dhagaa’anii hin beekne akka beekan godhe. Waggaa afuriif tiyaatirri “Yeqaaqe Wirdwet” waltajjii mana  Tiyaatira Biyoolessa Itophiyaa irratti  agarsiifamaa  ture, seenaa nadhittii kana beeksisuu irratti ga’ee guddaa taphate. Seenaan nadhittii mirga dubartootaaf yeroo dheeraa qabsoofte kana namoota hedduu dadammaqse . Qabsoon  “Yeqaaqe Wirdwet” addumaan kan innii  irratti xiyyeefate  wal-qixxummaa dhiiraa fi dubartiin gaa’eela keessatti qabaachuu qabanii irratti.

Mirga addaa dhiirootni hadha manaa hedduu fuudhuuf qabanii fi dubartootni carraa miiltoo jirenya isaanii filachuu sarbaman irratti hedduu mormii dhi’eessaa turte. waanti   Wirdwet aadaa kana mormuudhaaf  muteeffatteef, abbaan warraa ishii  kan biroo hadha warraa lama waan qabuu fi ishiin immoo mirga abbaa warraa ishii hikuu waan sarbamteef . Dubartootni abbaa warraa isaanii yoo hiikan kan abaaraman “anqiit” ta’u. Carraa hidhata ofii hikuu kan qabu dhiirsa qofaadha.

Seera aadaa kanaan mormuudhaan dubartoota kakaaftee gara mana murtii/dhaddacha aadaa “Yejoka” jedhamutti akka iyyatan goote. Warraksa isheen kaafate kana fuula dura, gara dhaddacha aadaa “Yejoka” jedhamu kana murtoodhaaf dhaquu kan dandaa’an dhiirota kophaadha. Wirdwet dhuma irratti abaarsa hawaasaa “anqiit” kana utuu hin sodaatin qabsoo ishii injifachuun abbaa warraa waliin jiraachuu hin barbaanne  hiikun nama filaannoo ishiitti heerumuu dandeesseetti.

CARD sagantaa qorannoo  waliinii/gamtaa kana maqaa kanaan moggaasuu kan murteessee , hojiin Wirdwet hojjette seena qabeessa waan ta’eef, kan nama kakaasuu fi rakkoo aadaaf fala aadaa dha’uu waan nama barsiisuufi.

Baatii torbaaf qooda-fudhatootni Wirdwet 2020 (Wirdwet Fellows 2020) yeroo isaanii guutuutti kennudhaan qorannoo isaanii kan hojjetan yeroo ta’u, CARD bakka hojii kan mijeessu, gorsitoota yerrodhaaf gorsa kennan kan miindessu (yoo barbaachisaa ta’e) fi baasii barbaachisaa kan ramadu taa’a . Xumura qorannoo kanaatti, bu’aa qprannoo isaanii beeksisuuf tokkoon tokkoon qooda fudhattoota irraa kan eegamu, waltajjii marii lama yookaan paanalii qopheessanii bu’aa qoraannoo isaanii dhi’eessu dha. Dabalataan CARD argannoo isaanii kana maxxansuutti dabalee argannoo isaanii karaa addaa addaa (soft copy and hard copy) uummata biraan kan ga’u taa’a.

Akkaataan itti fayyadama michummaa Wirdwet 2020 (werdwet fellowship 2020) gadi-fageenyaan asitti argama. Guyyaan xumuraa iyyannoon itti galfatamu Ebila 22, 2012.

Center for Advancement of Rights and Democracy (CARD)

Making Democracy the Only Rule of Game!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *